Een 'cursus' barmhartigheid voor verpleegkundigen

(Van onze verslaggever)
'Het is een tegenwicht op de verzakelijking van de gezondheidszorg en de eenzijdige nadruk op professionalisering.
De cursus Doen en goeddoen wil laten zien hoe je ruimte kunt houden voor het persoonlijke contact met degene die aan jouw zorg is toevertrouwd.
We willen (leerling-) verpleegkundigen en -verzorgenden weer gevoelig maken voor de zachte kant van de zorg. We willen barmhartigheid in het werk weer een factor van betekenis laten worden.'


Frater Caspar Geertman kan aanstekelijk enthousiast vertellen over de cursus 'Doen en Goeddoen'. Hij is net klaar met een vernieuwing van de cursus, een aanpassing aan de niet-aflatende verzakelijking in de zorg. 'Die verzakelijking maakt aan twéé kanten slachtoffers: in de eerste plaats bij de patiënten of bewoners die minder aandacht krijgen, maar óók bij de verpleegkundigen en de verzorgenden die klem zitten tussen wat kan en wat ze zouden willen.'

De cursus duurt één middag. Met verschillende werkvormen zijn de deelnemers dan bezig met het thema 'barmhartigheid in de zorg'. Frater Caspar: 'Méér is niet haalbaar; het is in de huidige roosters al een hele opgaaf om een groep vrij te maken voor zo'n bezinning. Het liefst zou ik met dezelfde groep na een paar weken nóg eens bijeenkomen om over de doorwerking van de cursus te praten.'
De cursus is geen lesje in dingen die je wel en niet moet doen. 'De cursus richt zich vooral op de eigen beroepshouding. En daarbij gaat het dan vaak om geduld, persoonlijke aandacht, medeleven. Iedereen weet hoe belangrijk die dingen zijn voor de kwaliteit van de zorg. Het gaat er om hoe je er ruimte voor weet te maken in de drukte van alle dag.'

Maar als de werkers in de zorg daar geen extra tijd voor krijgen, verhoogt dat toch alleen maar de werkdruk? 'Nee, dat blijkt dus niet waar te zijn. Sterker nog het blijkt het werkplezier te vergroten. Je krijgt er dingen voor terug, dingen die maken dat je de werkdruk beter aan kan.' Frater Caspar weet waar hij het over heeft: hij is verpleegkundige, werkte in een somatisch verpleeghuis met voornamelijk gehandicapten en later op een psycho-geriatrische afdeling van een verpleeghuis. En hij geeft al vele jaren les over de 'zachte kant' van zijn vak.

'De cursus is gericht op de mensen die zeg maar aan het bed staan, maar ik zie ook wel dat er eigenlijk net zo iets zou moeten komen voor de managers. En misschien wel voor de mensen die uiteindelijk over de budgetten gaan. Want het is wel zo dat er voor de persoonlijke aandacht voor de patiënt nauwelijks tijd meer over is.'

'Maar voorlopig is het evenzeer belangrijk de mensen aan het bed te ondersteunen. De behoefte blijkt groot. Op zo'n cursusmiddag zeggen mensen over hun werk dingen tegen elkaar die ze nog nooit hebben gezegd. De cursus is in feite een oefening in het praten en denken over je eigen beroepshouding. Dat gebeurt in de praktijk van alledag veel te weinig. En als je goed luistert, merk je dat dat heus niet alleen een kwestie is van geen tijd hebben. Te vaak is het werkklimaat er ook niet naar; voelen mensen zich niet veilig genoeg om over die kant van het werk te praten.'

Wat praktische gegevens
De cursus kost 100 euro (ex reiskosten) ongeacht het aantal deelnemers. De cursus duurt een dagdeel. De ideale groepsgrootte voor de cursus is 12 tot 15 deelnemers, liefst van dezelfde instelling of afdeling.
Voor een optimaal resultaat zou de cursus na een week of zes herhaald moeten worden, zodat over de ervaringen met het geleerde kan worden gesproken.
Nadere inlichtingen en boekingen
Fr. Caspar Geertman, Schiphollaan 30, 5042 TR Tilburg. Tel.: 013-4638505. E-mail caspar@fraters.nu.