Van onze verslaggever

'Zo ouderwets als ze klinken, zo actueel zijn ze: de werken van barmhartigheid. De uitdaging om werk te maken van barmhartigheid is misschien wel de meest indringende samenvatting van de boodschap van Jezus', zegt frater Caspar.

'En als je er over aan de praat raakt, merk je dat die boodschap eigenlijk iedereen kan bereiken -of je nou gelooft of niet, of je nou christen bent of bijvoorbeeld moslim. Het appèl van de werken van barmhartigheid is een universeel appèl. Iedereen voelt dat het rechtstreeks te maken heeft met de kwaliteit van je bestaan. Iedereen voelt dat 'iets betekenen voor een ander' alles te maken heeft met de zin van je leven. Pas in wat je voor anderen betekent krijgt je leven betekenis.'
Fr. Caspar is bevlogen door de kracht van de werken van barmhartigheid. Hij ziet het bij zichzelf en hij ziet het bij anderen. Hij was dan ook opgetogen dat paus Johannes Paulus II een paar maanden voor zijn dood nog indringend opriep tot onderlinge barmhartigheid. En hij was blij dat de Nederlandse bisschoppen in aansluiting daarop dit jaar hun Vastenbrief geheel in het teken stelden van de werken van barmhartigheid.
De bisschoppen noemen de werken van barmhartigheid in hun brief moderne 'targets': 'De werken zijn heel concreet geformuleerde opdrachten: hongerigen, voeden, dorstigen laven, vreemdelingen, herbergen, naakten kleden, zieken bezoeken, gevangenen bezoeken en doden begraven. In het moderne taalgebruik zou je ze kunnen spreken van streefdoelen (targets), meetpunten voor de inzet van gelovigen.'
Fr. Caspar: 'Onze congregatie heeft al vanaf het begin de barmhartigheid als opdracht, maar ik moet er eerlijk bij zeggen, dat het vuur over die opdracht na verloop van tijd alleen nog maar een smeulend vuurtje was. Zo'n twintig jaar geleden hebben we de inspiratiebron van de barmhartigheid opnieuw ontdekt. Lange tijd vonden velen het maar een ouderwets begrip en had het begrip barmhartigheid voor hen ook iets neerbuigends. Maar we hebben het vuur weer opgestookt en gelukkig aan heel veel mensen door kunnen geven. Het blijkt een vitale spirituele inspiratiebron te zijn. Niks ouderwets. Of zoals de bisschoppen het zeggen: barmhartigheid stelt je in staat ruimte voor God en de medemens te scheppen.'

Het enthousiasme van fr. Caspar werkt aanstekelijk. Hij is zich dat bewust en geeft ook 'cursus' in barmhartigheid. 'Nou, dat klinkt een beetje gek. Het gaat om een cursus voor professionele werkers en vrijwilligers in de zorgsector. 'Doen en goed doen' heet de cursus en ik wil daarmee bevorderen dat het denken in termen van barmhartigheid weer wat terugkomt in de geprofessionaliseerde zorgwereld. De cursus spreekt de deelnemers gelukkig erg aan. En het meest bijzondere vind ik de vanzelfsprekendheid waarmee je met elkaar over de betekenis van barmhartigheid kunt praten. Het is voor iedereen een onderwerp dat heel dichtbij blijkt te zijn, iedereen kan er uit eigen ervaring over vertellen.'
Fr. Caspar preekt de passie van de barmhartigheid en wil het wel van de daken schreeuwen: 'Heb toch eens het lef om goed te doen. Ja, er is lef voor nodig, want je maakt er jezelf ook kwetsbaar mee.'

In Mattheus 25 staan de werken van barmhartigheid zo mooi beschreven, mét de uitleg van Jezus: 'Wat je aan de minsten der Mijnen hebt gedaan, heb je aan Mij gedaan.' Toch neemt fr. Caspar de vrijheid daar nog een aanvulling bij te willen plaatsen. 'Mattheus 25 heeft het alleen over de barmhartigheid tegenover anderen. Maar je moet ook barmhartig zijn voor jezelf, je mag jezelf niet helemaal wegcijferen. Pas als je ook voor jezelf barmhartig kunt zijn, komt het barmhartig zijn voor anderen echt tot z'n recht.'
Fr. Caspar erkent dat elke tijd z'n eigen invulling vraagt van barmhartigheid en hij wijst met instemming op een passage uit de brief van de Nederlandse bisschoppen: 'Voor onze tijd verliezen de werken van barmhartigheid niets van hun waarde. Denken we maar terug aan de grote rampspoed in Azië ten gevolge van de tsunami. Integendeel, zij krijgen soms nieuwe accenten erbij in onze geglobaliseerde wereld. In 2000 hebben de regeringsleiders van 189 landen, waaronder Nederland, afgesproken om vóór 2015 de belangrijkste wereldproblemen aangepakt te hebben. Dan, in 2015, is volgens de gestelde Millenniumdoelen, een halvering bereikt van het aantal mensen dat honger lijdt; dan gaan alle kinderen naar school; is in het onderwijs de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen wereldwijd opgeheven; dan is de kindersterfte met tweederde teruggedrongen; is de verspreiding van grote levensbedreigende ziekten gestopt; dan is de hoeveelheid veilig drinkwater verdubbeld, en ook het aantal woningen; en dan hebben rijke landen de handelsbelemmeringen weggenomen, schulden aan arme landen kwijtgescholden, en medicijnen en financiële hulp gegeven. Vijf jaar zijn intussen verlopen en we zijn nog ver verwijderd van deze doelstellingen. Onze paus steunt deze wereldwijde campagne van harte en nodigt alle mensen uit om hieraan mee te werken.'
'Maar', vindt fr. Caspar, 'naast die solidariteit mag je ook de persoonlijke barmhartigheid niet verwaarlozen. Het is een onuitputtelijke bron van inspiratie, het vernieuwt doorlopend je relatie met andere mensen én met God.'

>>> meer over de fraters en barmhartigheid