HomeDE BIJBEL ALS SPIEGEL Het gestolde weer vloeibaar maken Mediteren volgens de fraters: de Bijbel als spiegel Dat het in een geluidsstudio zo stil kan zijn. Midden in de ruimte, gelegen naast de Tilburgse fratergemeenschap Elim, zitten fraters Albert en Paul aan een tafel. Papieren ritselen, pennen krassen en zo af en toe klinkt een doffe dreun, als een van de vuistdikke Bijbels terug op tafel wordt gelegd. Het is vrijdagmiddag en de fraters bereiden de tweewekelijkse meditatie op vrijdagavond voor. Deze meditaties vormen de basis voor de webmeditaties die via deze site mee te maken zijn. Van onze verslaggever Ook aan tafel zit Peter de Ruiter, een pater jezuïet die Albert en Paul begeleidt bij het maken van de meditaties. Peter kan praten alsof het nog stil is. Zijn stem is zacht en precies, zijn woorden zijn beeldend. Richt Gij mijn hart lezen de fraters, uit Psalm 86. 'Het hart is niet het suikerbeest in je', legt Peter uit, 'het hart is in de Bijbel méér dan alleen je gevoel. In het Hebreeuws staat er het woord lev , waar ons woord lef hebben vandaan komt. Het hart staat voor je kern. Deze tekst gaat erover dat we vaak zo versplinterd leven, terwijl we zo graag mensen uit één stuk willen zijn.' Fraters Albert en Paul knikken en maken aantekeningen. Paul zal ze verwerken in de volgende meditatie, die in wezen heel eenvoudig is van structuur. Een bijbeltekst wordt in vijf of zes kleine stukken gehakt, van elk enkele regels. Daarna volgt een kort commentaar, en dan wordt er enkele minuten gezwegen. 'Het gaat niet om waarheden', zegt Peter, 'want daar leeft een mens niet van. Het gaat erom of een tekst je raakt. Daar hoef je niks van te vinden, het is niet goed of fout. Je hoeft er alleen maar naar te kijken: te beschouwen wat er in je gebeurt.' Spiegel De methode is gebaseerd op de traditie van de jezuïetenorde om dertigdaagse retraites te houden. In elk van die dertig dagen staat men stil bij een fragment uit de Bijbel. De teksten zijn zorgvuldig gekozen. De eerste ronde is 'oefenen in ontvankelijkheid', zoals Peter het noemt: het ordenen van je kwetsuren, gebreken, dromen en genezingen. Vervolgens is er aandacht voor het optreden van Jezus, zijn lijden, opstanding en tenslotte over de Geest. Steeds gaat het daarbij met name over de eigen reacties, omdat mensen in de stilte voeling krijgen met hun eigen lijden én hun geestkracht. De fraters gebruiken de methode niet in dertig dagen, maar om de twee weken, van september tot juni. Die eenvoudige structuur van Ignatius van Loyola, de stichter van de jezuïetenorde, past bij de fraters van Tilburg, vinden Albert en Paul. 'Wij zijn een actieve congregatie, zoals dat heet', zegt Albert. 'We brengen geen dagen in stilte en bezinning door, maar werken in de wereld. We kunnen niet eindeloos mediteren, en dus hebben we behoefte aan simpele en doeltreffende oefeningen.' De meditaties beïnvloeden hun eigen omgaan met de Bijbel. 'Dat boek is geen brok graniet, maar een grote verzameling gestolde geloofservaringen van vele generaties', zegt Albert. 'Wij willen de verhalen losweken, zodat we er onze eigen ervaringen in kunnen spiegelen.' 'We willen niet moraliseren', vult Paul aan. 'Dat gebeurt al zoveel. Voor je het weet zit je weer in een discussie over wat je nou precies gelooft en of dat klopt. Met deze methode kom je gemakkelijker bij de geloofsbeleving uit. De bijbeltekst wordt een tegenover van wat er in mij leeft. En dan is het niet erg meer als je verschillend denkt en voelt. Integendeel.' Jongerenwerk 'Ik gebruik sommige meditaties ook in het werk met jongeren', zegt Albert. 'Zo kan ik ervaringen met ze delen zonder dat het om mijn ervaringen gaat. Fundamentele bijbelse beelden, zoals zee, berg, hart of verlangen, komen door de verhalen en de commentaren tot leven. Zo maken mensen zich die verhalen eigen.' 'Voor mij zijn die meditaties heel belangrijk geworden. Ik vind het ook fijn dat we ze in de studio houden, want het is net of er iets blijft hangen. De ene dag zit er een drummer zijn partijen in te spelen, de volgende dag staat er een koor, en dan nemen we de ruimte weer terug voor waar het eigenlijk om gaat. De mensen die hier komen voelen dat.' Zelf bron zijn Die avond zit een kleine groep in een halve kring om een kleed met bloemen en waxinelichtjes. Na een kort lied lezen Albert en Paul om en om de stukjes Bijbeltekst en overwegingen voor. De stiltes tussen de stukken tekst lijken steeds korter te duren, maar dat is schijn. Daarvoor houdt Paul veel te precies zijn horloge in de gaten. Anders dan bij een webmeditatie wordt er in Studio Elim een nagesprek gehouden. In de eerste ronde vertellen de deelnemers die dat willen hoe ze de tekst hebben beleefd. In de tweede ronde worden vragen ter verduidelijking gesteld. De orde van het nagesprek is al even ontnuchterend eenvoudig als de meditatie zelf. Wie denkt dat meditatie een ingewikkelde kunst voor ingewijden is, komt bedrogen uit. Maar het werkt, want bij een kop koffie ontstaat er een gesprekje over de tekst: het verhaal van Jezus die bij een bron zit en een Samaritaanse ontmoet (Johannes 4). Wee de verslaggever die daar iets over moet vertellen. Die zou zijn lezers eerst moeten verplichten de meditatie zelf te aanhoren, inclusief de stiltes. Want vat maar eens een gesprekje samen dat gaat over verlangen en levend water, over zelf bron kunnen zijn en over tijden van droogte. En maak maar eens duidelijk dat de haast sereen rustige aanwezigen elkaar begrepen. 'Ik kreeg er zelf een beetje dorst van', zegt een van hen. Beter valt het niet uit te leggen. >>> Naar de webmeditatie >>> Mediteren kun je leren