[Vorig bericht: "God vinden in een regenbui"] [Volgend bericht: "Waar doen we het eigenlijk voor?"]
15/08/2005: "Duitsers"
Waarom heb ik toch zo'n hekel aan Duitsers? Wat mij betreft is een nieuw doel voor mij, deze WJD, om me met 'de Duitser'te verzoenen.
De manier waarop ze muziek maken staat me tegen, de omgang met vreemdelingen en ook die 'bei uns ist alles besser'-houding, die ik toch keer op keer proef.
Maar ik verzet met toch tegen dit gevoel. Het kan toch niet waar zijn dat een heel volk niet deugt. Wat zegt het over de manier waarop ik kijk? Iemand zegt me dat er inderdaad een facade is waar je zowat niet doorheen komt, maar dat daarachter veel schaamte en schuldgevoel zit. Dat geeft ruimte. Ikzal het de komende dagen onderzoeken.
Reacties: 3 reacties : bekijk reacties >>>
op dinsdag, 23/08/05 reageerde Frater Albert:
Joop,
Bedankt voor je uitgebreide 'artikel'. Het blijft intrigerend, hoe een natie na 60 jaar nog niet bekomen lijkt te zijn van het grote drama van WO2.
LAten we hopen dat deze Duitse paus voor de Duitsers mag worden wat JP2 was voor de Polen.
op vrijdag, 19/08/05 reageerde Joop Moerkens:
Dag Albert,
Hopelijk hebben de Wereld Jongeren Dagen als resultaat dat je je beeld bij kunt stellen dat je van Duitsers hebt. Zelf heb ik als enige Nederlander in een groep Duitsers op vakantie in Hongarije het uitstekend naar mijn zin gehad. Verder heb ik nog contact met mensen in Berlijn gehad. Ontzettend aardige mensen, een tikkeltje vormelijk, maar beslist erg vriendelijk.
Ervaring is vermoed ik de belangrijkste remedie tegen vooroordelen. Toch kan een klein stukje analyse wellicht geen kwaad. Waaruit ontstaat zo’n eenzijdig beeld? Een beeld dat geen recht doet aan de diversiteit en individualiteit van een grote groep mensen. Niet schrikken, Duitsers zijn wat dat betreft net mensen.
Wat hebben “wij Nederlanders” eigenlijk tegen Duitsers. Voor een gedeelte is het opgeklopte stemmingmakerij, die vooral weer om het hoekje komt kijken als Oranje weer eens tegen die Mannschaft aan het werk mag. Als we weer ontnuchterd zijn, gaat die stemming meestal wel weer liggen.
Voor een ander deel zijn het misschien het soort Duitsers dat in de zomer rijkelijk voorradig is aan onze Noordzee-stranden (voor veel Duitsers ligt onze kust nu eenmaal een stuk dichterbij dan hun eigen Noordzee-kust): luidruchtig, weg van de sociale controle thuis, waarbij een aantal onder hen het nog steeds nodig vindt zich in te graven. Maar evengoed, hoe gedragen Nederlanders zich in de badplaatsen aan de Spaanse costa’s?
Soms vraag ik me wel eens af of “wij Nederlanders” onze eigen slechte eigenschappen niet projecteren op “de Duitsers”.
Wat voor beeld hebben wij eigenlijk van Duitsers? Mijn indruk is dat er twee historische lagen zijn blijven hangen in het Nederlandse collectieve bewustzijn. Twee historische lagen die mijns inziens al lang en breed achterhaald zijn.
De eerste laag is die van de bezetting in de Tweede Wereldoorlog. Voor Nederland grosso modo genomen geen periode om erg trots op te zijn. We zaten onder de Duitse laars, en we konden er weinig tegen doen. Intimidatie en vervolging waren aan de orde van de dag. Het merendeel van “onze” Joden is weggevoerd om nooit meer terug te komen, door veel Nederlanders is actief of passief gecollaboreerd, er hebben meer Nederlanders in de Waffen-SS gevochten dan aan geallieerde zijde (en zijn waarschijnlijk de beste soldaten die Nederland ooit heeft voortgebracht). De Duitse bezetter van een effectieve onderdrukker.
Gaat dat nu nog op?
Duitsland is sinds de tweede wereldoorlog één van de beste functionerende democratieën in Europa. Ze is ook één van de dragers van de Europese eenwording. Ook de omgang van Duitsland met zijn verleden vind ik in veel opzichten voorbeeldig. Er worden geen doekjes gewonden om de weinig flatteuze feiten uit deze periode. Von Stauffenberg (de leider van de aanslag tegen Hitler op 20 juli 1944) is in Duitsland een nationale held. De Shoah wordt omschreven voor wat het was: “Millionenfachen Mord” (moord in miljoenvoud). Ook de voortzetting van de oorlog door het Nazi-regime toen die reeds lang verloren was, is onderwerp van heftige kritiek. Als ik dat vergelijk met hoe Nederland met zijn minder mooie periodes omspringt (b.v. de politionele acties in Indonesië, waarin onder andere mijn vader nog wat gevaar heeft mogen lopen), dan springt Duitsland er zeer gunstig uit. Naar mijn smaak schiet dat soms een beetje door: de Vergangenheitsbewältigung wordt een soort plaatsvervangende civiele religie, met zijn eigen kaste van hogepriesters, en zijn eigen dogma’s (ook Duitsland heeft veel geleden onder de Tweede wereldoorlog).
Overigens:
De Wehrmacht vocht door de bank genomen beter dan haar geallieerde tegenstanders. De uiteindelijke nederlaag is vooral te wijten aan een gigantisch geallieerd overwicht, in combinatie met een aantal strategische blunders die voor rekening komen van Herr Hitler. Het zou overigens beter zijn geweest als ze niet zo goed waren geweest: vanwege het misdadige politieke systeem dat er heerste, en ook omdat de oorlog hierdoor waarschijnlijk minstens 2 jaar verlengd is.
Een voorbeeld hiervan de Slag bij Arnhem vanuit Duits perspectief: het geallieerde plan om het Ruhrgebied aan te vallen vanuit het noorden (daarvoor moesten de geallieerden de brug bij Arnhem in bezit krijgen) werd verhinderd door een Wehrmacht die in Frankrijk al een ontzagwekkend pak slaag had gekregen, en bovendien totaal verrast werd door de luchtlandingen. Door in vliegende vaart uit alle mogelijke hoeken en gaten eenheden en restanten van eenheden (die in veel gevallen in normale omstandigheden nooit aan het front ingezet zouden zijn), slaagden ze erin de brug bij Arnhem in handen te houden. Overigens: als het Ruhrgebied al in 1944 gevallen zou zijn, zou Duitsland waarschijnlijk toen al gedwongen hebben om op te geven. Vóór Dresden, vóór de Russische stormloop op Berlijn. Het zou voor Duitsland waarschijnlijk beter zijn geweest. Voor Nederland natuurlijk ook.
De tweede laag is de WK van 1974, toen Oranje door die Mannschaft verslagen werd. Nederlands totaalvoetbal (in combinatie met de nodige hoogmoed aan Nederlandse zijde, we dachten er al te zijn) liep uiteindelijk vast op Duitse Kampfgeist en Gründlichkeit. Deze Duitse kwaliteiten brachten een Mannschaft er bovenop die in een eerder stadium van dat WK aanzienlijk minder goed speelde (en b.v. verloor van de DDR, die later door Oranje uit het toernooi werd gepegeld). Kwaliteiten die aan de branie van Oranje de genadeslag toebrachten: geen erg fraai voetbal, wel effectief. In ieder geval liepen veel Nederlanders op die dag een stevige deuk in hun ego op.
En hoe staat het er nu voor?
Voor beide elftallen geldt dat ze inmiddels minder hoog scoren op de wereld-ranglijsten. Ze draaien nog mee, maar in de toppen van de toernooien zijn ze niet meer te vinden. Voor beide elftallen geldt dat de oude recepten niet meer voor ze werken. Ze zijn allebei zoekende. Zowel elan als Kampfgeist zijn verdwenen. Wat moet ervoor in de plaats komen?
Beide beelden zijn achterhaald. Als ik nu naar Duitsland kijk, dan krijg ik een beeld van een land dat in het slop zit (economisch gezien), en vooral in de voormalige DDR niet goed uit de voeten komt met de noodzakelijke heropbouw na de val van de muur. Een land met een vastgeroeste verzorgingsstaat die als een blok aan het been hangt in een situatie die vraagt om meer flexibiliteit en minder formaliteit. Een land waar de fut uit is, wat voor haar Europese buren (dus ook Nederland) overigens ook geen goede zaak is.
Bang ben ik niet voor Duitsland, toch zijn er tussen Nederland en Duitsland wel degelijk mentale verschillen:
Als in Nederland huurachterstanden optreden, zal er in de meeste gevallen erg veel moeite gedaan worden om toch nog tot een betalingsregeling te komen. Als het al tot uitzetting komt, dan is dat pas na heel veel over-en-weer gepraat. Duitland is richting schuldenaren veel harder: wie niet betaalt, wordt op straat gezet.
Wij Nederlanders overleggen graag en werken bij voorkeur via consensus. Hiërarchie is in Duitsland veel meer merkbaar. Wel is het zo dat de lagere niveaus meestal veel eigen beslissingsbevoegheid krijgen (“Eigenrichtung”), en ook worden opgeleid om dat waar te maken.
Duitse woningen vallen mij op door hun functionele degelijkheid en netheid. Het soort variatie en versiering dat we in Nederland kennen, zie je in Duitsland veel minder. Ook de Duitse reclame heeft de reputatie 10 jaar achter te lopen op de onze: degelijk, maar saai.
Duitsers hechten door de bank genomen aan volledigheid en een goede voorbereiding bij hun projecten. Ze zijn grondig en gedegen, en reageren niet goed op losse eindjes. Nederlanders zijn grosso modo beter in improviseren, maar bij hen ontbreekt een goed plan B nogal eens een keer (om van plan C nog maar te zwijgen).
Kort samengevat: Nederland blijkt qua cultuur meer een handelsnatie te zijn (wat geven en nemen), met een duidelijke voorkeur voor het poldermodel (consensus, ook hier met wat geven en wat nemen).
In Duitsland is qua historie meer een land van technisch vakbekwame, degelijke en sterk risico-mijdende ambachten en industrie, in combinatie met een strak georganiseerde Pruisische overheidsbureaucratie (duidelijke bevelen van bovenaf, wel veel uitvoeringsvrijheid door de lagere echelons, maar weinig ruimte voor discussie en overleg).
Wat is het beste?
Om te spreken met de grote Johan Cruyf: "Elk nadeel heb zijn voordeel".
Albert,
Moge deze dagen je heel veel inspiratie en nieuwe wegen brengen.
We kunnen ze goed gebruiken.
Groetjes,
Joop Moerkens
op woensdag, 17/08/05 reageerde jan:
Inderdaad: achter de facade zit schaamte en schuldgevoel. Vele Duitsers zitten nog met een schaamtegevoel ivm WO II. Zeer lang werd dit alles verdrongen. De laatste tijd spreekt men er meer over , zie oa de reeks boeken over de tweede wereldoorlog ( vb boek van Traudl Jung de secretaresse van Hitler) en de film der Untergang, gebaseerd op dit boek .
Anderzijds is het zo dat Duitsers toch een belangrijke rol spelen of invloed hebben in de kerk: vb Dorothee Sölle ( overleden in 2003), de paus Benedictus en vooral Anselm Grün.
De nieuwe prior van Taizé, broeder Alois, is ook een Duitser.
De moord op broeder Roger is zeer tragisch en raakt me diep. Doet me denken aan de moord op : Ghandi,Martin luther King en bisschop Romero, ook Kristus werd vermoord....
Mogen grote figuren dan geen normale dood sterven. Wat is er toch met de ' mensheid'. Ik heb er geen woorden meer voor.........
Jan
