[Vorig bericht: "God zoeken in de eucharistie"] [Volgend bericht: "Professie: geraakt in het diepst van mijn ziel"]
25/09/2005: "Altijd blij?"
Afgelopen donderdag bezocht ik in de gevangenis Robert, een 21-jarige Liberiaan. Hij zit daar niet wegens een strafbaar feit, maar omdat hij illegaal in Nederland verblijft. Het beroep in zijn asielprocedure moet nog behandeld worden. Natuurlijk hoopt hij op een gunstige beslissing, maar hij houdt er rekening mee dat hij zal worden uitgewezen.
Een terugkeer naar Liberia - waar hij overigens niets voor voelt - zit er niet in. Hij heeft geen paspoort en het Liberiaans consulaat erkent hem niet als Liberiaans staatsburger.
Als hij in Nederland geen asiel krijgt, zal hij uit de gevangenis worden vrijgelaten. Hij krijgt dan opdracht om het land binnen 24 uur te verlaten. Waarheen is dan onduidelijk. In andere landen van de Europese Unie kan hij geen asiel meer aanvragen, nu dat in Nederland is afgewezen.
Een weinig aanlokkelijk toekomstperspectief.
Ik zou dat erg lastig vinden.
Toch vertelt Robert me dat hij elke dag weer blij is, omdat hij leeft, omdat hij te eten heeft, om al die kleine dingen die gebeuren. Ook spreekt hij over zijn Godsvertrouwen.
Bij Afrikanen ben ik dat in deze gevangenis vaker tegengekomen: die levensvreugde en dat geloof, ondanks de moeilijke situatie waarin ze zich bevinden. Ongetwijfeld zullen ze ook wanhoop en verdriet kennen, maar ik merk daar meestal weinig van.
Robert wil altijd graag een deel van de bezoektijd besteden aan Schriftlezingen.
Afgelopen donderdag heb ik onder meer de volgende tekst met hem gelezen, uit de Brief van Paulus aan de Filippenzen (4, 4 – 9):
"Laat de Heer uw vreugde blijven. Ik zeg u nogmaals: wees altijd verheugd. Uw vriendelijkheid moet bij alle mensen bekend zijn. De Heer is nabij. Wees over niets bezorgd, maar vraag God wat u nodig hebt en dank Hem in al uw gebeden. Dan zal de vrede van God, die alle verstand te boven gaat, uw hart en gedachten bewaren in Christus Jezus.
Ten slotte, zusters en broeders, houd uw aandacht gevestigd op alles wat waar is, alles wat edel is, alles wat rechtvaardig is en zuiver, lieflijk en eervol, op alles wat deugdzaam is en lof verdient. En breng in praktijk wat ik u heb geleerd en overgedragen, wat u van mij hebt gehoord en gezien. Doe dit, en de God van de vrede zal met u zijn."
Deze tekst spreekt me zo aan dat ik hem heb uitgekozen voor de viering waarin ik mijn professie voor het leven hoop af te leggen, aanstaande zondag.
Ik vind het erg moeilijk, eigenlijk onmogelijk, om altijd blij te zijn. Voor de mensen aan wie Paulus dit schreef, was het net zo moeilijk, denk ik. Al in de volgende zin immers herhaalt hij zijn oproep om verheugd te zijn. Zo vanzelfsprekend was dat blijkbaar niet.
Dat verheugd-zijn heeft volgens mij direct te maken met Paulus' woorden: "De Heer is nabij." Hìj wil ons leven delen, ons dragen. Maar onze zorgen dan, onze werk- of studiedruk (of de druk van werkloosheid of arbeidsongeschiktheid), onze teleurstellingen? Moeten we dan zorgeloos en onbekommerd door het leven gaan?
Het is mooi gezegd: "De Heer is nabij", maar hoe kan ik zijn nabijheid ervaren?
Zelf ervaar ik die doordat ik mijn relatie met Hem onderhoud. Dat doe ik door mijn wensen, datgene wat me ontbreekt, aan Hem voor te leggen. Maar ik probeer ook altijd mijn dank uit te spreken voor wat er wèl is, voor wat ik mag ontvangen. Zo tel ik mijn zegeningen. Dat éne wat ik mis, eist dan niet meer al mijn aandacht op. Ik kan het relativeren.
Toch roept Paulus niet op tot fatalisme. Ik mag - moet zelfs - werken aan mijn toekomst, aan verbetering van mijn situatie. Die verbetering kost echter vaak tijd, terwijl ik liefst vandaag al resultaten zou zien. Soms blijkt zelfs dat iets dat ik graag wil, helemaal niet mogelijk is. Als dat me overkomt, ben ik blij dat ik in de geloofstraditie sta: dat ik weet dat mijn leven niet afhangt van dat éne, al had ik het heel graag werkelijkheid zien worden en ben ik teleurgesteld dat het niet is doorgegaan. Ik kan dan dankbaar zijn voor die vaste bodem onder mijn voeten, dankbaar dat Hij bij me is. Mijn teleurstelling mag ik bij Hem uitspreken. Hij houdt nooit op te luisteren, is altijd geduldig, waar ik ook mee aan kom zetten.
Dat de Heer nabij is, kan ik ook ervaren door een Schrifttekst die me helpt om weer te zien waar het in mijn leven echt om gaat - zoals dat fragment uit de Brief van Paulus aan de Filippenzen. Woorden van iemand uit mijn omgeving kunnen me daar soms ook bij helpen - zoals wat Robert me vertelde. Het zijn allemaal tekenen van zijn aanwezigheid. Hij spreekt door andere mensen, of door de woorden van de Bijbel.