[Vorig bericht: "Schilderen"] [Volgend bericht: "Oorlog en barmhartigheid"]
02/04/2006: "Undercover op de illegalenboot"
Onder deze titel verscheen een artikel in Vrij Nederland van 25 maart jl.
Een vrijwilliger van Vluchtelingenwerk in Tilburg stuurde me een kopie.
Er wordt een weinig opwekkend beeld in geschetst van een ‘detentieboot’ voor illegale vreemdelingen in Rotterdam.
In de vierpersoonscellen zitten de gevangenen dicht op elkaar gepakt. Het is er benauwd en er valt weinig licht naar binnen.
In de recreatiezaal valt nauwelijks iets te beleven.
De celinspectie – bedoeld om zelfmoord tegen te gaan – stelt weinig voor maar betekent wel een extra inbreuk op de privacy (als je dat nog zo mag noemen) van de gedetineerden.
Sommigen van hen zijn psychisch gestoord maar worden pas in een isoleercel geplaatst als het in een groepscel echt niet meer gaat.
Agressie onderling blijft natuurlijk niet uit. Het uitgieten van kokend water over het gezicht van een slapende celgenoot, maar ook seksueel misbruik van een ‘zwakke’ gevangene door celgenoten zijn slechts twee pijnlijke voorbeelden.
Voor de bewakers is het erg moeilijk om goed met de gevangenen om te gaan. Zij worden echter nauwelijks getraind en bij het aannemen van mensen is er een weinig kritische benadering van de sollicitanten.
De leiding is dan ook zeker niet vrij te pleiten. Doordat die de bewakers weinig mogelijkheden geeft om problemen echt aan te pakken, worden zij ook apathisch en sluiten zich af. Sommigen willen de situatie voor de gedetineerden wel verbeteren maar kunnen het eenvoudigweg niet. Er zijn echter ook personeelsleden die ongeschikt zijn voor dit werk, omdat ze zich helemaal niet kunnen inleven in de situatie van de gedetineerden.
Hoe is dit artikel totstandgekomen?
Een journalist van Vrij Nederland is in dienst getreden als detentietoezichthouder voor illegale vreemdelingen. Hij is gaan werken in Rotterdam, op een van de ‘detentieboten’. Zijn beweegreden was om te onderzoeken hoe humaan illegale vreemdelingen op zo’n boot worden behandeld, hoe competent het personeel er is en hoe veilig het op zo’n boot is. Uiteraard maakte hij die bedoeling niet bekend bij zijn sollicitatie. Kennelijk lukte het hem om aangenomen te worden en is nauwelijks onderzoek gedaan naar zijn achtergrond.
Ik ben geschrokken van het artikel en moest steeds denken aan de mannen die in Tilburg in vreemdelingenbewaring zitten.
Degene die ik het laatst heb bezocht, wil nu geen bezoek meer. Hij kan er niet tegen, zo zei hij, dat hij er neerslachtig bij zit wanneer ik naar hem toe kom. Hij schaamt zich daar erg voor en dat legt voor hem een druk op zo’n bezoek.
Hij zit al ruim een half jaar in de gevangenis en weet niet hoe lang zijn gevangenhouding nog zal duren, en al evenmin wat er daarna met hem gaat gebeuren.
Neerslachtigheid en agressie wisselden af in onze ontmoetingen. Het kwam herhaaldelijk voor dat hij me niet wilde zien wanneer ik me meldde voor een volgend bezoek. Al stuurde ik hem altijd een kaartje met het tijdstip van bezoek en al kwam ik op de middagen waarvan hij had gezegd dat hem die het beste uitkwamen, toch bleven de bezoeken moeilijk voor hem.
De radeloosheid was van zijn gezicht af te lezen.
Ook van eerdere contacten met andere gedetineerden herinner ik me hun verdoofdheid, hun getob en hun onzekerheid.
Een man met wie ik na zijn vrijlating nog een tijdje contact heb gehouden, zei tegen me: “Dat nooit meer!” Ondertussen zwierf hij als illegaal rond, ergens in Nederland, in voortdurende angst voor de politie.